Narsistin Anlamı Nedir?
Hepimizin sıklıkla etrafında gördüğünü düşündüğü narsist kişilik bozukluğu aslında nedir? Toplumda sizce nasıl görülür? Gelin detayları bir şekilde bakalım…
Narsist kelimesinin temelleri Yunan mitolojisine değin gider. Mitolojide bu masal özetle şöyle anlatılır… ‘Narcissus’, kendisinin o kadar çok hoşuna gitmesi yani beğenmesidir ki bir gün bir su birikintisindeki yansımasına bakarken kendisine olan hayranlığından eriyerek yok olur. Narcissus’un tükendiği yerde latince adı narcissus olan bir nergis çiçeği oluşur. Bu masalsı anlatım aslında narsismin temelini oluşturur.
Narsistin Peki Açılımı Nedir?
Narsisizm kelimesine bakıldığında bu alanda çalışma yapmış ABD’li psikolog W. Keith Campbell, narsisizmi ‘şişirilmiş bir benlik imajı’ diye ifade eder.
Kişilik bozukluğunda birey dışarıya karşı oldukça güçlü ve mükemmel olarak kendini gösterir. Sanki dünyada yapamayacağı hiçbir şey yokmuş ve neredeyse her alanda başarılıymış gibi lanse eder. Ve davranışları da buna uygun seyreder. Fakat bireye iç dünyasından baktığımız zaman dağın görünmeyen yüzünde bu aslında kişinin bir maskesidir ve kendisine verdiği gerçek değer şüphesiz ki kırılgandır ve kendini güçsüz hisseder. Bir anlamda dışı ve içi birbirinden çok ayrı uçtadır.
Birey sıklıkla kendini mükemmelmiş gibi görür ve çevresindekilerin ona övgü ile yaklaşmasını bekler ve bir anlamda bundan beslenir, bununla birlikte duygu olarak da bu kişilerde kibir ve üstten bakma beraberinde gelir. Bir anlamda her şeyin en iyisini bu kişiler bilir. Durum böyleyken tabi ki farklı insanların ne düşündüğünü ve duygularını hiç önemsemez, empati kuramaz. Diğer insanları manipüle edebilme yetenekleri de beraberinde yüksektir.
Narsist kişiler çevrelerinden ilgi ve övgü görmedikleri taktirde birlikte oldukları çevrede duygusal olarak huzursuz ve çökkün durumda hissederler. Bir anlamda ilgi ve övgü onların temel besin kaynağıdır. Çevrelerine karşı hoşgörülü olmadıkları için ise dışlanma ve sevilmeme olasılıkları çok fazladır. Ben merkezci bir tutum bu kişilerde çok fazladır.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedir?
Narsist kişilik bozukluğu, bireyin farklı durumlarda çevresindekilerden çok daha iyi olduğunu düşündüğü, sıklıkla en çok kendini beğendiği, sevdiği psikolojik bir bozukluktur. Birçok sıradan insanın narsist özellikleri olabilir ancak narsist kişilik bozukluğu bundan çok daha ileri bir durumdur. Birçok kişide tabiki narsist özellikler diyebileceğimiz durumlar ortaya çıkarken, kişilik bozukluğunda bu durum yaşamın bütün yönlerinde vardır.
Bu kişilerin narsist özellikleri; yaşamları, dostluklarında, partnerleri ile ilgili durumlarda (bu çok sıktır) ve günlük hayatlarının her aşamasında fark edilir. Narsistik kişilik bozukluğu sorunu erkekler bireylerde kadın bireylere oranla fazla görülür. Neredeyse toplumdaki bu durumun yüzde 75’ini erkekler oluşturmaktadır.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Nezaman Ortaya Çıkar?
Gençlik yaşlarının sonları ile yetişkinlik döneminin başlarında ortaya çıkar. Bu bireylerde rastlanan durumlar hastanın yaşadığı problemin şiddetine oranla farklılık oluşturur. Narsizmin öne çıkabilen temel durumları şu şekilde özetlenebilir.
- Bu kişiler herzaman ben merkezci bir yapıdadır.
- Herzaman kendi isteklerini ön planda tutarlar ve empati yapamazlar.
- Manipülasyon yetenekleri fazladır.
- Kibirli davranarak insanları bastırabillirler.
- Başkalarının yerine kendilerini koymakta zorluk çekerler.
- İstedikleri her şeye sahip olabilme hakkını kendilerinde görürler,
- Kendilerinde eksiklik yada başarısızlık olabileceğini asla kabul etmezler, herzaman insanlara başarılı taraflarını yansıtırlar.
- Kendi özellerikleri hakkında abartılı derecede olumlu tutumları vardır, yeteneklerinin mucizevi olduklarını düşürler
- Hayranlık uyandıracak yetenekleri vardır ve sürekli etrafın ilgi ve sevgisinin üzerlerinde olmasını isterler aksi bir durum onları hayal kırıklığına uğratır.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedenleri Nelerdir?
Psikologlar narsisizmin sebebinin kaynağının ne olduğunu tam olarak bulabilmiş değiller. Yine de narsist kişilik bozukluğunun doğa, beslenme, çevresel, sosyal, genetik durumların bir sonucu olabileceğini bulmuşlardır. Ve bu durum sonrasında da belirli faktörlere değinmişlerdir. Bu faktörlerden bahsetmek gerekirse:
- İlk ve orta Çocukluk döneminde yaşanan fiziksel şiddet, cinsel taciz, psikolojik baskı,
- Çocukluğun ilk yıllarında anne, baba ya da onu yetiştiren kişiler tarafından aşırı derecede övülme ya da katı bir şekilde yargılanma,
- Kişilik ve mizaç,
- Stresi yönetememe,
- Kendini değerli görmeme,
- Genetik yatkınlık.
Bu bağlamda bizim karşımıza çıkan durumlar arasındadır. Özellikle genetik yatkınlığa değinmek gerekirse tam olarak kanıtlanmasa da üst kuşaklarda oluşan bu durumun çocuklara da taşınabileceğine ilişkin araştırmacılar yorum yapmıştır.
Uzman Klinik Psikolog Selin Kul
Sağlıklı Özgüven mi, Kişilik Bozukluğu mu?
Günümüzde bu kavram o kadar sık kullanılıyor ki, kendini beğenen ya da bencil davranan herkes kolayca bu şekilde etiketlenebiliyor. Oysa kendine güvenmek, başarılarıyla gurur duymak ya da zaman zaman kendini ön plana çıkarmak son derece insani özelliklerdir. Kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bu özelliklerin kalıcı, katı ve hayatın pek çok alanında soruna yol açar nitelikte olması gerekir.
Farkı Nasıl Anlarız?
- Sağlıklı özgüvene sahip kişi eleştiriyi duyabilir, hatasını kabul edebilir ve bundan bir şeyler öğrenebilir.
- Sağlıklı özgüven, başkalarının duygularını önemsemeyle bir arada var olabilir; empati kaybolmaz.
- Kişilik bozukluğunda ise eleştiri yoğun bir öfke ya da derin bir aşağılanma duygusu yaratabilir.
- Sağlıklı ilişkilerde karşılıklılık vardır; bozuklukta ise ilişki çoğunlukla tek taraflı bir hayranlık beklentisi üzerine kuruludur.
Neden Bu Kadar Sık Duyuyoruz?
Sosyal medya, kişisel gelişim içerikleri ve popüler kültür bu kavramı gündelik dilin bir parçası haline getirdi. Bu durum farkındalığı artırsa da kavramın anlamını sulandırabiliyor. Bir tartışmada inatçı davranan, ayrılığın ardından hızla yeni bir ilişkiye başlayan ya da çok fazla fotoğraf paylaşan herkes için aynı kelimeyi kullanmak, gerçekten bu kişilik bozukluğuyla yaşayan kişilerin ve onların çevresinde zorlananların deneyimini görünmez kılabilir. Kavramları doğru kullanmak, hem empatiyi hem de doğru yardım arayışını kolaylaştırır.
Etiketlemekten Kaçının
Kişilik bozuklukları ancak ruh sağlığı uzmanlarının kapsamlı bir değerlendirmesi sonucunda tanımlanabilir. Bir yakınınızı, eşinizi ya da iş arkadaşınızı internette okuduğunuz özelliklere bakarak tanılamak hem haksızlığa yol açabilir hem de asıl sorunun konuşulmasını zorlaştırabilir. Bunun yerine sizi rahatsız eden somut davranışlara odaklanmak daha yapıcı bir yaklaşımdır.
İlişkide Kendinizi Korumak
Sürekli küçümsendiğinizi, yaşadıklarınızın inkâr edildiğini ya da kendi algınızdan şüphe etmeye başladığınızı hissediyorsanız, bu durumu ciddiye almanız gerekir. Net sınırlar koymak, bu sınırları tutarlı biçimde korumak ve güvendiğiniz arkadaşlarınız ya da ailenizle bağınızı sürdürmek kendinizi korumanıza yardımcı olur. Yaşadıklarınızı yazmak, olayları daha net görmenizi sağlayabilir.
Bazı durumlarda ilişkiyi sürdürmek, kendi ruh sağlığınız açısından fazlasıyla yıpratıcı hale gelebilir. Böyle bir noktada ilişkiyi sınırlamak ya da sonlandırmak bir başarısızlık değil, kendinize gösterdiğiniz bir özendir. Fiziksel ya da duygusal şiddet söz konusuysa, vakit kaybetmeden güvendiğiniz kişilerden ve ilgili kurumlardan yardım istemelisiniz.
Destek Almak Bir Güç Göstergesidir
Bu tür ilişkilerde yıpranan kişiler zamanla özgüven kaybı, kaygı ve tükenmişlik yaşayabilir. Bir psikolog ya da psikiyatri hekimiyle görüşmek, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza ve kendiniz için en sağlıklı kararları vermenize yardımcı olur. Bu özellikleri kendinizde fark ettiğinizi düşünüyorsanız da uzman desteği almak, ilişkilerinizi güçlendirmek için atılabilecek değerli bir adımdır.
Narsist Konusunda Uzman Desteği
Okuduklarınızı kendi yaşamınıza uyarlamak her zaman kolay olmayabilir. Koşuyolu Rezonans’ta bu konudaki sorularınızı ücretsiz ön görüşmede konuşabilir, size uygun programı birlikte belirleyebiliriz.
Kişiye özel destek için zayıflama ve sağlıklı kilo verme programımız hakkında bilgi alabilir, ücretsiz ön görüşme talebi oluşturabilirsiniz. Güvenilir bilgi için Dünya Sağlık Örgütü: Sağlıklı beslenme kaynağına da göz atabilirsiniz. Unutmayın, bu süreçte küçük ve sürdürülebilir adımlar uzun vadede en büyük farkı yaratır.
