Yemek Yedikten Sonra Neden Canım Tatlı Çekiyor?
Yemekten kalkmadan kan şekerinizin düştüğünü düşünüyor ya da yemek yedikten birkaç saat sonra hemen canınız tatlı bir şeyler çekiyor hatta acıkıyorsanız reaktif hipogliseminiz olabilir.
Hipoglisemi Nedir?
Hipoglisemi terimi genel olarak düşük kan şekeri seviyelerini ifade eder.
Sağlıklı kan şekeri seviyeleri 70-100 mg/dL aralığındadır. Hipoglisemi kan şekeri seviyelerinin 70 mg/dL altına düşmesi olarak tanımlanır.
Hipoglisemi daha çok insülin kullanan diyabetli bireylerde, insülin direnci olan kişilerde görülür. İnsülin kullanan diyabetik bir hastanın hipoglisemiye girme nedenleri genel olarak; fazla doz insülin alması, yoğun egzersiz, öğün atlaması, ruhsal sıkıntılar, alkol tüketimi olarak görülür.
Hipogliseminin Belirtileri
- Titreme
- Baş dönmesi veya sersemlik
- Terleme
- Aşırı açlık hissi
- Hızlı veya düzensiz kalp atışı, çarpıntı
- Kendini zayıf veya yorgun hissetmek
- Sinirli veya kaygılı hissetmek.
- Baş ağrısı
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon
- Yüzün solması, mide bulantısı
- Görmede bulanıklık
Hipogliseminin yemek sonrası 2 saat sonrasında oluşması ise reaktif hipoglisemi olarak adlandırılır.
Reaktif Hipoglisemi Nedir?
Reaktif hipoglisemi aynı zamanda postprandiyal hipoglisemi olarak da adlandırılır. Yemek yedikten sonra kan şekerinin ani düşmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Vücudun insüline doğru yanıt verememesi ile karakterizedir. Semptomatik ve tekrarlayan hipoglisemi (düşük kan şekeri) ataklarını tanımlayan bir terimdir.
Yoğun karbonhidrat içerikli bir öğün sonrası insülinin fazla üretimi ile kan şekerinde ani düşüş gerçekleşir. Bu durum sağlıklı bireylerde nadir görülürken; insülin direnci, pre-diyabet, diyabet hastalarında veya gastrointestinal cerrahi hastalarında daha yaygın karşılaşılan bir tablodur. Hormonal bozukluğa sahip olmak da reaktif hipoglisemi açısından risk grubuna girmenize neden olabilir.
Reaktif hipoglisemi tespitinde oral glukoz tolerans testleri (OGTT) diğer bir deyişle şeker yüklemesi testleri kullanılabilir. Oral glukoz tolerans testlerinde belli miktar glukozlu su tüketimi sonrası kan şekeri takibi yapılır. Bu testin sonuçlarına göre erken, idiopatik ve geç reaktif hipoglisemi olarak sınıflanabilir.
1-Erken Reaktif Hipoglisemi: Oral glukoz tolerans testinde (OGTT) ilk 2 saatte oluşur. Erken reaktif hipoglisemi midenin erken boşalmasına bağlı olabilir.
2-İdiopatik Reaktif Hipoglisemi: OGTT’de 3.saatte oluşur. Daha çok gençlerde ve nonobezlerde oluşur. Nedeni tam olarak ortaya konulamamıştır. Bu tip hipoglisemide genellikle diyabet gelişmez.
3-Geç Reaktif Hipoglisemi: OGTT de 3.-5. saatler arasında oluşur. Geç reaktif hipoglisemi kısmen insülin direnci sendromuna bağlı olabilir. Muhtemelen bu durum gecikmiş insülin salgısının bir sebebi olabilir. Geç reaktif hipoglisemi diyabetin habercisi olabilir.
Reaktif Hipoglisemi Nedenleri?
Reaktif hipoglisemi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir.
- Aşırı insülin üretimi: Yüksek karbonhidratlı bir öğün sonrası hızlı yükselen kan şekerine yanıt olarak fazla miktarda insülin üretilir. Fazla salgılanan insülin kan şekerini hızla düşürür.
- İnsülin direnci: İnsülin direnci tablosunda hücreler insüline doğru yanıt veremez ve kan şekeri yüksek seyretmeye devam ettiği için insülin salgısı devam eder. Aşırı üretilen insülin yine kan şekerinin ani düşüşüne neden olur.
- Öğünde alınan karbonhidrat türü: Yüksek glisemik indeksli yiyeceklerden yoğun öğün tüketimi kan şekerinin hızlı yükselmesine neden olur.
- Hormonal düzensizlikler: İnsülin kadar kan şekeri düzenlenmesinde görevli kortizol, glukagon, epinefrin gibi hormonların salınımındaki düzensizlikler, kan şekeri seviyelerinin yüksek seyretmesine neden olabilir.
- Yetersiz kalori alımı: Uzun süre aç kalmak veya öğün atlamak insülin salınımında dengesizliklere neden olabilir.
- Genetik: Ailede bulunan reaktif hipoglisemi öyküsü kişide glikoz metabolizmasında bozukluk olduğunun işareti olabilir.
Reaktif hipoglisemi genellikle tıbbi tedavi gerektirmez. Ancak buna başka bir sağlık durumu neden oluyorsa, bu durumun tedavi edilmesi gerekir.
Reaktif hipogliseminin önlenmesinde yaşam tarzı ve diyet değişikliklerinden yararlanılabilir.
- Kişinin kan şekeri seviyeleri dengede tutması önem taşır. İhtiyaç duyuluyorsa küçük ara öğünlerle desteklenebilir.
- Tam tahıllar, meyve ve sebzeler gibi lif içeriği yüksek gıdaları içeren dengeli bir beslenme programı uygulanmalıdır. Bu gıdaların glisemik indeksleri düşük olduğu için kan şekerini yavaş yükselterek insülin dengesini sağlarlar.
- Özellikle aç karnına, beyaz ekmek veya beyaz makarna gibi şekerli ve işlenmiş basit karbonhidrat içeren yüksek glisemik indeksli yiyeceklerden uzak durun.
- Düzenli olarak egzersiz yapın. Düzenli egzersiz kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olurken, insülin duyarlılığını da artırır.
Yemek Sonrası Tatlı İsteğini Yönetmenin Pratik Yolları
Her tatlı isteği reaktif hipogliseminin işareti değildir. Pek çok kişide bu istek yıllar içinde yerleşmiş bir alışkanlıktan, öğünün içeriğinden ya da o anki duygu durumundan kaynaklanır. Nedeni ne olursa olsun, birkaç basit düzenlemeyle bu isteği daha kontrol edilebilir hale getirmek mümkündür.
Tabağınızdaki Sıralamayı Değiştirin
Öğüne sebze ve salatayla başlamak, ardından protein kaynağına geçmek ve karbonhidratı en sona bırakmak kan şekerinin daha yavaş yükselmesine yardımcı olabilir. Öğününüzde yeterli protein, lif ve sağlıklı yağ bulunduğunda tokluk hissi daha uzun sürer. Yalnızca makarna, pilav ya da börek gibi tek tip karbonhidrat ağırlıklı öğünler ise kısa sürede yeniden tatlı arayışına yol açabilir.
Alışkanlık mı, Gerçek İhtiyaç mı?
Çocukluktan beri her yemeğin tatlıyla bittiği bir sofra düzeni, beynimizde yemek ile tatlıyı birbirine bağlar. Bu bağı zayıflatmak için yemekten hemen kalkmak, dişlerinizi fırçalamak, bir bitki çayı demlemek ya da kısa bir yürüyüşe çıkmak gibi yeni bir kapanış ritüeli oluşturabilirsiniz. Birkaç hafta tutarlı şekilde uyguladığınızda isteğin şiddetinin azaldığını fark edebilirsiniz.
Öğün Atlamak İsteği Artırabilir
Gün içinde uzun süre aç kalıp akşam yemeğinde büyük bir porsiyon yemek, kan şekerinde daha belirgin dalgalanmalara yol açabilir. Bu dalgalanmalar da tatlıya olan isteği güçlendirebilir. Gün boyu düzenli aralıklarla, dengeli öğünler yemek bu döngüyü kırmanıza yardımcı olur. Uykusuzluk ve yoğun stres de iştahı etkileyen hormonları değiştirerek şekerli yiyeceklere yönelmeyi kolaylaştırabilir; bu yüzden uyku düzeninizi ve stres yönetimini de göz ardı etmemelisiniz.
Su içmeyi ihmal etmek de bazen tatlı isteğiyle karışabilir. Yemeğin ardından bir bardak su ya da şekersiz bir bitki çayı içip on beş dakika kadar beklemek, isteğin gerçekten devam edip etmediğini anlamanızı sağlar. Çoğu zaman bu kısa bekleme süresi, isteğin kendiliğinden hafiflemesine yeter.

Tatlı Yiyecekseniz Daha Dengeli Seçenekler
- Bir porsiyon taze meyve ve yanında birkaç ceviz ya da badem
- Tarçın serpilmiş yoğurt veya birkaç kare bitter çikolata
- Fırında elma ya da armut gibi şeker eklenmemiş meyve tatlıları
- Tatlıyı aç karnına değil, dengeli bir öğünün sonrasında küçük bir porsiyon olarak tüketmek
Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
Yemekten birkaç saat sonra titreme, terleme, çarpıntı, baş dönmesi ya da bilinç bulanıklığı gibi belirtileri sık sık yaşıyorsanız, bunu yalnızca bir tatlı isteği olarak görmeyin. Bu belirtiler insülin direnci, pre-diyabet veya başka bir sağlık sorununun habercisi olabilir. Kendi kendinize beslenme kısıtlamalarına gitmek yerine hekiminize danışmanız ve gerekli tahlilleri yaptırmanız, ardından bir diyetisyenle size uygun bir beslenme planı oluşturmanız en güvenli yoldur.
Sonra Konusunda Uzman Desteği
Okuduklarınızı kendi yaşamınıza uyarlamak her zaman kolay olmayabilir. Koşuyolu Rezonans’ta bu konudaki sorularınızı ücretsiz ön görüşmede konuşabilir, size uygun programı birlikte belirleyebiliriz.
Kişiye özel destek için zayıflama ve sağlıklı kilo verme programımız hakkında bilgi alabilir, ücretsiz ön görüşme talebi oluşturabilirsiniz. Güvenilir bilgi için Dünya Sağlık Örgütü: Sağlıklı beslenme kaynağına da göz atabilirsiniz. Unutmayın, bu süreçte küçük ve sürdürülebilir adımlar uzun vadede en büyük farkı yaratır.




